مراسم اختتامیه جشنواره بینالمللی تئاتر فجر برخلاف روال همیشگی بدون سخنرانی رسمی شامگاه یکشنبه در تالار وحدت تهران برگزار شد و برای برگزیدگان نیز جایگاهی جهت ایراد سخن در نظر گرفته نشده بود. با اینحال، شماری از هنرمندان برگزیده در لحظاتی خودجوش و بدون استفاده از میکروفن، گلایهها و درخواستهای خود را با حاضران در میان گذاشتند و فضای مراسم را تحت تأثیر قرار دادند.
به گزارش ایسنا، این آیین با حضور سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مهدی شفیعی معاون هنری وزارت ارشاد، رضا مردانی مدیرکل هنرهای نمایشی، رائده فریدزاده رئیس سازمان سینمایی، نیکنام حسینیپور رئیس مرکز روابط عمومی وزارت ارشاد و جمعی از هنرمندان پیشکسوت و فعالان عرصه تئاتر برگزار شد.
آغاز مراسم با تعزیه و سرود «ای ایران»
پیش از آغاز رسمی برنامه، در لابی تالار وحدت قطعاتی از تعزیه همراه با اجرای ملودی سرود «ای ایران» اجرا شد که با استقبال مخاطبان همراه بود. پس از آن، حاضران وارد سالن اصلی شدند و مراسم با تلاوت آیاتی از قرآن کریم، پخش سرود ملی جمهوری اسلامی ایران و نمایش تیزری از روند برگزاری جشنواره آغاز شد.
اجرای این مراسم بر عهده شهرام شکیبا بود. او در ابتدای برنامه ضمن خوشامدگویی به مهمانان گفت: «حال هیچکدام از ما خوب نیست، اما هنر بخشی از زندگی است و تئاتر همیشه در کنار مردم معنا پیدا میکند.»سیدوحید فخرموسوی دبیر این دوره از جشنواره، به جای ارائه گزارش رسمی مرسوم، یادداشتی درباره روند برگزاری جشنواره قرائت کرد. او در این یادداشت به دشواریهای اجرایی، تلاش گروههای نمایشی سراسر کشور و اهمیت تداوم جشنواره در شرایط اجتماعی کنونی اشاره کرد .
پس از آن، معرفی برگزیدگان بخش «فراگیر» آغاز شد؛ بخشی که به حضور گروههای دارای معلولیت اختصاص داشت و از مهمترین محورهای این دوره جشنواره محسوب میشد.
معرفی برگزیدگان بخش فراگیر
در این بخش، داوری آثار بر عهده شهرام کرمی، شهرام زرگر و آرش دادگر بود .
جوایز این بخش با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاون هنری اهدا شد.در بخش موسیقی، احمد صفدری برای موسیقی نمایش «برنو» از استان کهگیلویه و بویراحمد مورد تقدیر قرار گرفت .در بخش طراحی لباس، هانی چراغی برای نمایش «هملت به روایت کوچه و بازار» از استان ایلام برگزیده شد.
در بخش طراحی صحنه، مصطفی محمدیدوست و بابک طاهری برای نمایش «چهلتیکه» از چهارمحال و بختیاری تقدیر شدند .
در بخش بازیگری زن، جوایز ویژه به پرستو ماماحمدی و یسنا کریمیآذر برای بازی در نمایشهای مختلف تعلق گرفت .
در بخش بازیگری مرد نیز دانیال قاسمیان، محمدمهدی هاشمبیگی و علی ارسب به عنوان برگزیدگان معرفی شدند.
جایزه نمایشنامهنویسی این بخش به علیرضا ترابی برای نمایش «هولوگرام» از خراسان رضوی رسید و در بخش کارگردانی، یاسر خالقی برای نمایش «برنو» مورد تقدیر قرار گرفت.جایزه ویژه بخش فراگیر نیز به مجتبی مرادی برای نمایش «اینجا جای منه» از کرمانشاه اهدا شد.
اعتراض یکی از هنرمندان ناشنوا در سالن
پس از معرفی برگزیدگان بخش فراگیر، یکی از هنرمندان حاضر در سالن که دارای اختلال شنوایی بود، با صدای بلند خطاب به مجری گفت:«هفده سال است که در تئاتر فعالیت میکنم و نمیبخشم کسانی که حق مرا ضایع کردند. »
شهرام شکیبا در واکنش به این سخنان گفت: «اعتراض حق طبیعی افراد است و چنین اتفاقهایی در جشنوارهها رخ میدهد.»
این لحظه یکی از صحنههای شاخص مراسم بود که فضای رسمی برنامه را به سمت بیان مطالبات اجتماعی هنرمندان سوق داد .
یاد هنرمندان درگذشته
در بخش میانی مراسم، قطعه نمایشی کوتاهی اجرا شد که در آن با ارجاع به آثار اکبر رادی و بهرام بیضایی، یاد این دو هنرمند گرامی داشته شد. همزمان تصاویری از هنرمندان درگذشته ماههای اخیر از جمله هادی مرزبان، یعقوب صباحی، بهرام بیضایی، مهدی ثانی و رضا رویگری روی پرده نمایش داده شد.
همچنین تصاویری از دیگر هنرمندان فقید همچون شیرین یزدانبخش، مژده دایی، سارینا رزاق مرندی، بتسابه نعیمایی، ابوالحسن عاشوری، ناصر تقوایی، جمال اجلالی و پرویز سنگسهیل پخش شد و حاضران به احترام آنان ایستادند و تشویق کردند.
معرفی برگزیدگان بخشهای مختلف
در ادامه، جوایز بخش «دیگرگونههای اجرایی»، نمایشهای خیابانی، فجرپلاس و ایران من اهدا شد.در این بخشها، جوایز متعددی در حوزه طراحی نور، موسیقی، گریم، طراحی صدا، طراحی لباس، طراحی حرکت، فضاسازی و مشارکت با تماشاگر اهدا شد.از جمله:مرتضی فرهادنیا برای طراحی صحنه نمایش «فروید»، علی پیلارام برای طراحی صدا و موسیقی نمایش «گداز»، مجتبی خلیلی برای طراحی لباس نمایش خیابانی «بهمنشیر یک نفر» و حسین کاظمی برای طراحی حرکت در نمایش خیابانی اصلی.
همچنین در بخش نویسندگی و کارگردانی، آثاری از تهران، مشهد، اصفهان، کرمانشاه، یزد، ایلام و سایر استانها مورد تقدیر قرار گرفتند که نشاندهنده حضور گسترده گروههای شهرستانی در این دوره جشنواره بود.
یاد جانباختگان نا آرامیها
با وجود آنکه در برنامه رسمی جایگاهی برای سخنرانی برگزیدگان پیشبینی نشده بود، چند هنرمند هنگام دریافت جایزه خود صحبتهایی کوتاه مطرح کردند.
سیروس همتی جایزه خود را به جانباختگان ناآرامیهای دیماه تقدیم کرد .مریم شعبانی کارگردان نمایش «برای هانا» گفت: «مهمترین کار تئاتر امیدوار کردن است و باید با دیدن نمایشهای یکدیگر به هم امید بدهیم.»مالک آبسالان هنرمند تئاتر خیابانی از دهلران خطاب به وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اظهار کرد: «شهر ما نفت و گاز دارد، اما بیش از ۲۰سال است که در پارکها تمرین تئاتر میکنیم. این شرایط شایسته هنرمندان تئاتر نیست.»
در بخشی دیگر از مراسم، یکی از هنرمندان با بیان اینکه «ما عزاداریم»، از حاضران خواست به جای دست زدن، یک دقیقه سکوت کنند.به این ترتیب، اختتامیه چهلودومین جشنواره تئاتر فجر شبی متفاوت را رقم زد؛ شبی که در آن تلاش شد از بیان سخنان رسمی پرهیز شود، اما خود هنرمندان با بیان اعتراضها، تقدیم جوایز به جانباختگان و درخواست سکوت، مراسم را به صحنهای برای بازتاب دغدغههای اجتماعی تبدیل کردند .این مراسم نشان داد که تئاتر ایران همچنان پیوندی جدی با مسائل اجتماعی دارد و هنرمندان آن، حتی در قالب یک جشنواره رسمی، تلاش میکنند صدای مطالبات، امیدها و اندوههای جامعه باشند.
وزیر ارشاد: از افراط و تفریط دوری کنیم
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در حاشیه اختتامیه این جشنواره گفت: فضای جشنوارههای ما باید بهگونهای طراحی شود که هم شرایط جاری کشور را در نظر بگیرد و هم به شکلی باشد که هنرمندان و مخاطبان احساس نکنند صرفاً در فضایی سنگین و محدودکننده قرار گرفتهاند. بلکه حتما یک فضای بینابینی، متعادل و قابل قبول مد نظر باشد.
سید عباس صالحی در جمع خبرنگاران با بیان این مطلب توضیحاتی درباره بودجه جشنواره تئاتر فجر، ایجاد دبیرخانه دائمی جشنواره فیلم فجر و نیز حال و هوای جشنواره موسیقی فجر ارایه کرد.
او با اشاره به اینکه زندگی فراز و فرودهای بسیاری دارد، افزود: تئاتر همواره با زندگی جاری است و متن زندگی ما را شکل میدهد. در ادوار مختلف تاریخ ایران، تئاتر همراه مردم بوده و خوشبختانه چهلوچهارمین جشنواره تئاتر فجر نیز با شعار «همبستگی با امید» مسیر خود را طی کرد.
صالحی با اشاره به اینکه باید برنامهریزی برای دوره بعدی جشنواره تئاتر فجر از همین حالا انجام شود، اضافه کرد: امروز، آیین اختتامیه، این جشنواره در واقع مقدمهای برای چهلوپنجمین جشنواره تئاتر فجر است، زیرا تئاتر همواره همراه زندگی بوده و خواهد بود.
او درباره حمایت مالی از آثار شرکتکننده در این دوره از جشنواره تئاتر فجر توضیح داد: ما در حد امکانات موجود حرکت کردیم؛ امکاناتی که واقعاً بالا نیست و حتی نمیتوان آن را متوسط دانست. با این حال، امسال تلاش شد آنچه به گروههای نمایشی وعده داده شده بود، بهطور کامل پرداخت شود و حتی درصد اندکی افزایش نیز نسبت به تعهدات قبلی در نظر گرفته شد.وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: در مجموع تلاش کردیم به قولهایی که به گروههای تئاتری داده بودیم، هم در محتوا و هم در زمانبندی پایبند بمانیم .
او درباره حمایت از جشنواره فیلم فجر هم عنوان کرد: حمایت خاصی انجام ندادیم. فیلمهای شرکتکننده بیشتر به فروش بلیت وابستهاند و مهم، برگزاری این جشنوارههاست.موضوع ایجاد یک دبیرخانه دائمی برای جشنواره فیلم نیز همواره مطرح بود؛ چراکه این جشنواره تا پیش از آن دبیرخانه دائمی نداشت و به یک مکان مستقل نیاز داشت. با این حال، میزان هزینهای که انجام شد، در حد راهاندازی یک دبیرخانه دائمی و پایدار است و نه برای یک سال.
او در پاسخ به پرسشی دیگر درباره برگزاری جشنواره موسیقی فجر در سال جاری و با توجه به فضای عمومی جامعه توضیح داد: تلاشمان بر این است که نه فضای جشنواره بهطور افراطی شاد تعریف شود و نه از روال طبیعی موسیقی فاصله بگیرد و عزیزانی که در جشنواره حضور پیدا میکنند، حس کنند فضا سنگین است بلکه باید فضایی بینابین را مد نظر قرار بدهیم.
شما چه نظری دارید؟